Yeni bir lastiği başlangıçta neden aşırı yüklemekten kaçınmalısınız?

Yeni bir lastik almanın en güzel yanlarından biri, aracın nasıl sürüş sağladığıdır. Yeni ve güvenilir kauçuk lastiklerle elde edilen yol tutuşu, daha rahat sürüş hissi ve tabii ki güvenlik çok önemlidir. Ancak yeni lastiklerin bazı sınırlamaları da vardır. Yeni lastikler, taşıtın tam ağırlığını güvenli bir şekilde taşıyabilmek için önce 'alıştırılmalıdır'. Birçok kişi, yeni lastiklerini uygun şekilde alıştırmadan uzun mesafeli ve ağır yük taşımaya zorlar ve bu durum tehlikeli olabilir. Sizinle birlikte seyahat eden herkesin güvenliği kadar, yeni lastiklere yaptığınız yatırım açısından da ilk birkaç sürüşte dikkatli ve hafif hareket etmek en iyisidir.

Yeni bir lastiğin stres altına alınmadan önce alışma süresine ihtiyacı vardır. Fabrikadan çıktığı andan itibariyle yeni bir lastik tam yükleri taşıyacak durumda değildir—malzemeleri hâlâ serttir. Lastik üretiminde kullanılan kauçuk katmanları, bantlar ve yapıştırıcılar birbirine yapıştırılarak bir bütün hâline getirilir. Yeni bir lastik ilk kez takıldığında bu malzemeler hâlâ esnemeye, uzamaya ve belirlenen şekillerine oturmaya karşı direnç gösterir. Yeni bir lastiği aşırı yüklemeden kaçınmak önemlidir. Kauçuğu sınırlarının ötesine kadar germek, katmanlar arasındaki bağların zayıflamasına neden olabilir. Örneğin, alıştırma süresi tamamlanmadan önce yeni bir lastiği inşaat malzemeleriyle yüklerseniz, basınç kauçuk ile taşıyıcı bantlar arasında boşluklar oluşturabilir. Bu boşluklar bir kez oluştuğunda zamanla diğer katmanlardan kabarma veya ayrılma şeklinde kendini gösterebilir. Bu durum güvenli değildir ve sürüş için tehlikeli olabilir. Bunu önlemek için yeni bir lastiğin 500 ila 1000 mil boyunca hafif yüklerle kullanılması gereken bir alıştırma süresi olmalıdır. Bu, malzemelerin yerleşmesini sağlayacak ve birbirine sağlam şekilde yapışan katmanların güvenilir biçimde çalışmasını temin edecektir.

Lastikleri aşırı yüklemek, yapısal bütünlüklerini çok erken hasarlandırır

Lastikler belirli miktarda ağırlığı taşıyacak şekilde üretilmiştir ve kullanılmamış bir lastik en savunmasız durumdadır. Yeni lastiklerin yan duvarları hiç esnememiş olduğu için her zaman serttir ve bu nedenle lastik düşük hızlarda veya tümseklere çarparak kullanıldığında ve aşırı yüklendiğinde, yan duvarlar kendi tasarlanandan daha fazla bükülmeye zorlanır. Yan duvarlarda sürekli bu tür gerilim oluşması, yan duvar liflerine zarar verir ve bunun sonucunda her zaman görünmeyen çatlaklar ve kabarçıklar meydana gelebilir. Yeni bir lastiğin dişleri, eskimiş bir lastiğe göre daha kalın ve daha az esnek bir yapıya sahiptir. Ayrıca yeni lastikler aşıri yüklendiğinde, ağır yükler onun üzerine baskı uyguladığında, dişler yola düzgün olmayan bir şekilde temas eder ve bu durum erken ve düzensiz lastik aşınmasına neden olur. Örneğin, aşırı yüklenmiş bir SUV'da, yeni bir lastik dış kenarlarda daha fazla aşınabilir, bu durum onun tutunmasını kaybetmesine neden olur ve aracın ıslak zeminlerde kaybetme riski ortaya çıkar. Yapısal bütünlük zarar gördüğünde bu durum geri dönüşsüz olur ve meydana geldiğinde, yeni lastik de çok hızlı bir şekilde değiştirilmelidir ki bu durum hem para kaybına hem de patlama riskine neden olur.

Düzensiz aşınmaya neden olur ve lastik ömrünü kısaltır

Yeni lastikler, taze ve eşit desenleri sayesinde tutuşmayı büyük ölçüde artırır. Ancak yeni lastiklere çok hızlı bir şekilde ağır yük bindirmek bu eşitliği bozar. Ağır yüklü taşıtlar, yeni lastiklerin yol ile temasını dengesiz hale getirir. Pikap gibi yüklü taşıtlardaki yeni lastiklerin orta kısmındaki desen, birkaç bin mil içinde aşınabilirken kenarlar kalın kalır. Bu durum yalnızca lastik ömrünü kısaltmaz (%30-50 daha erken değişim gerekir), aynı zamanda performanslarını da olumsuz etkiler. Yeni lastiklerin düzensiz deseni nedeniyle taşıt performansı etkilenir, yolda tutuş azalır, fren mesafesi uzar ve daha sert bir sürüş deneyimi yaşanır. Şartlandırma döneminde yükün kademeli olarak artırılması, lastik desenlerinin eşit şekilde aşınmasını ve mümkün olduğu kadar güvenli olmasını sağlar.

Güvenlik her zaman bir numaralı hedeftir. Yeni bir lastiğe aşırı yük bindirmek ciddi olaylara yol açma riski taşır. Yeni bir lastik aşırlıysa, bu lastiğin genel ısısı güvenli olmayan bir şekilde artma eğiliminde olacaktır. Lastik kauçuğu ısınmaya başladıkça patlama riski önemli ölçüde artar. Şunu hayal edin: yüksek hızla sürüş yapıyorsunuz ve lastik güvenli olmayan bir ağırlıktadır, lastiğin dişli yüzeyinde ve yan tarafında bulunan kauçuğun ısısı aşırı sıcaklıklara neden olur ve bir noktada lastik patlar, aracınızı kontrol etmek zorlaşır. Patlama riskine rağmen, yeni bir lastiğe aşırı yük bindirmek yoldaki tutuşu da zorlaştırır ve bu da kaçış manevraları yapma ve ani durma yeteneğini güvenli olmayan şekilde azaltabilir. Bu özellikle yağmur ve karlı havalarda büyük bir riske sahiptir. Yeni bir lastiğin aşırı şişirilmesi, patlamalar ve kötü yönlendirilebilirlik açısından ciddi bir risk oluşturur. Bu durum sürücüye daha güvenli bir kontrol hissi verir ancak sürücüyü daha savurgan yapabilir. Lastiği kullanım sırasında doğru basınçta tutmak yukarıda belirtilen tüm riskleri azaltacaktır.

Bozuk performans ve garanti geçersiz hale gelir
 
Yeni lastikler, sürüşün konforlu olmasını ve iyi yakıt ekonomisini sağlaması açısından en iyi performansı sunar. Yeni bir lastiğe erken aşamada fazla yük bindirmek, lastiğin sunması gereken performans ve özelliklerini olumsuz etkiler. Malzemeler daha sert hale gelir ve düzensiz aşınma, sürüşün daha sarsıntılı olmasını neden eder. Artan yuvarlanma direnci de aracın yakıt verimliliğini düşürür. Daha da kötüsü, fazla yüklenmeden kaynaklanan bir kaza, hasarı kapsayan lastik garantilerinin geçersiz hale gelmesine neden edebilir. Üreticiler her zaman yeni bir lastik için ağırlık sınırları belirler ve alıştırma süresi boyunca bu sınırları aşmak nedeniyle lastik hasar görürse, garanti hasarı karşılamaz. Örneğin, yeni bir lastiğin şişmesi, arızanın fazla yüklenmeden kaynaklanması nedeniyle garanti talebinin reddedilmesine neden olabilir. Alıştırma talimatlarına uyulursa yeni lastikler en iyi performansı gösterir ve fazla yüklenme kazalarından kaçınılmasıyla en uygun şekilde kullanılır.